Kto odpowiada za uszkodzony lub zgubiony sprzęt BHP?

Uszkodzony hełm, zgubione okulary ochronne, zniszczone rękawice albo niezwrócone obuwie robocze mogą prowadzić do sporu między pracownikiem a pracodawcą. Odpowiedzialność za sprzęt BHP zależy przede wszystkim od okoliczności powstania szkody, winy pracownika oraz sposobu powierzenia wyposażenia.

Kto odpowiada za uszkodzony lub zgubiony sprzęt BHP?

Jeżeli sprzęt BHP zużył się podczas normalnej eksploatacji lub został uszkodzony w trakcie prawidłowego wykonywania pracy bez winy pracownika, koszt jego wymiany ponosi pracodawca. Pracownik może odpowiadać materialnie tylko wtedy, gdy szkoda powstała wskutek jego zawinionego działania lub zaniedbania. Każdy przypadek należy oceniać indywidualnie.

Do kogo należy sprzęt BHP?

Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze zapewnione pracownikowi pozostają własnością pracodawcy. Pracownik otrzymuje je do użytkowania podczas wykonywania obowiązków służbowych.

Dotyczy to między innymi:

• hełmów i kasków ochronnych,
• okularów oraz gogli ochronnych,
• rękawic roboczych i ochronnych,
• ochronników słuchu,
• masek i półmasek ochronnych,
• odzieży roboczej i ochronnej,
• obuwia roboczego i bezpiecznego,
• sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości.

Pracownik powinien korzystać z otrzymanego wyposażenia zgodnie z jego przeznaczeniem, instrukcją producenta oraz zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy.

Kto odpowiada za normalne zużycie sprzętu?

Środki ochrony indywidualnej zużywają się podczas codziennej pracy. Przetarte rękawice, zużyta podeszwa obuwia czy zarysowane okulary nie oznaczają automatycznie niewłaściwego użytkowania.

Za normalne zużycie można uznać między innymi sytuacje, gdy:

• rękawice przetarły się podczas wykonywania pracy,
• podeszwa obuwia zużyła się wskutek regularnego użytkowania,
• odzież utraciła swoje właściwości po wielokrotnym praniu,
• okulary zostały zarysowane podczas pracy w zapylonym środowisku,
• elementy regulacyjne hełmu zużyły się podczas eksploatacji,
• sprzęt osiągnął termin przydatności określony przez producenta.

Naturalne zużycie sprzętu BHP nie stanowi szkody zawinionej przez pracownika. W takiej sytuacji koszt wymiany ponosi pracodawca.

Uszkodzenie sprzętu podczas wykonywania pracy

Sprzęt ochronny może zostać uszkodzony właśnie podczas zdarzenia, przed którym miał chronić pracownika. Przykładem jest hełm, który przyjął uderzenie spadającego przedmiotu, okulary uszkodzone przez odprysk lub odzież przecięta podczas kontaktu z ostrym elementem.

Jeżeli uszkodzenie nastąpiło podczas prawidłowego wykonywania obowiązków i bez winy pracownika, nie powinien on ponosić kosztów wymiany.

Po silnym uderzeniu niektóre uszkodzenia mogą być niewidoczne. Dotyczy to szczególnie hełmów ochronnych. Nawet jeśli skorupa nie pękła, jej właściwości ochronne mogły ulec pogorszeniu.

Sprzęt, który brał udział w takim zdarzeniu lub utracił swoje właściwości ochronne, należy niezwłocznie wycofać z użytkowania i zastąpić sprawnym wyposażeniem.

Kiedy pracownik może odpowiadać za zniszczony sprzęt?

Pracownik może ponosić odpowiedzialność materialną, jeżeli szkoda powstała wskutek jego zawinionego działania albo zaniedbania.

Może to dotyczyć między innymi:

• celowego zniszczenia wyposażenia,
• używania sprzętu niezgodnie z przeznaczeniem,
• ignorowania instrukcji użytkowania i konserwacji,
• samodzielnego modyfikowania elementów ochronnych,
• pozostawienia sprzętu bez zabezpieczenia,
• wykorzystywania wyposażenia do celów prywatnych,
• niezwrócenia sprzętu po zakończeniu zatrudnienia.

Samo stwierdzenie uszkodzenia nie oznacza jeszcze, że pracownik automatycznie powinien pokryć koszt nowego wyposażenia. Konieczne jest ustalenie przyczyny szkody oraz okoliczności jej powstania.

Kto odpowiada za zgubiony sprzęt BHP?

W przypadku utraty wyposażenia należy ustalić, czy pracownik miał możliwość jego zabezpieczenia i czy do zgubienia doszło z jego winy.

Inaczej należy ocenić pozostawienie okularów ochronnych w ogólnodostępnym miejscu, a inaczej kradzież sprzętu z zamkniętej szafki pracowniczej. Znaczenie mogą mieć również warunki organizacyjne zapewnione przez pracodawcę.

Pracownik może odpowiadać za utratę sprzętu między innymi wtedy, gdy:

• pozostawił wyposażenie w przypadkowym miejscu,
• nie zastosował dostępnych zabezpieczeń,
• wyniósł sprzęt poza teren zakładu bez zgody,
• nie zgłosił utraty wyposażenia,
• przekazał sprzęt innej osobie bez uzgodnienia z przełożonym.

Jeżeli jednak pracodawca nie zapewnił miejsca do przechowywania sprzętu albo nie określił zasad jego zabezpieczenia, przypisanie pełnej odpowiedzialności pracownikowi może być trudniejsze.

Czym jest mienie powierzone pracownikowi?

Sprzęt BHP może zostać przekazany pracownikowi jako mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu albo rozliczenia się. Dla oceny odpowiedzialności istotne jest jednak, aby wyposażenie zostało wydane w sposób prawidłowy.

Pracownik powinien mieć możliwość sprawdzenia:

• rodzaju otrzymanego sprzętu,
• liczby wydanych elementów,
• stanu technicznego wyposażenia,
• rozmiaru i dopasowania,
• ewentualnych uszkodzeń istniejących w chwili wydania.

W praktyce przekazanie wyposażenia warto potwierdzić kartą przydziału, protokołem wydania albo elektroniczną ewidencją.

Czy pracodawca może potrącić koszt sprzętu z wynagrodzenia?

Pracodawca nie powinien automatycznie potrącać wartości zgubionego lub uszkodzonego sprzętu z wynagrodzenia pracownika.

Przed podjęciem takich działań należy ustalić:

• czy rzeczywiście powstała szkoda,
• jaką ma wartość,
• czy pracownik ponosi winę,
• czy jego zachowanie doprowadziło do utraty lub zniszczenia wyposażenia,
• czy sprzęt został mu prawidłowo powierzony.

Przy ustalaniu wysokości szkody należy uwzględnić również stopień zużycia sprzętu. Obciążenie pracownika pełnym kosztem nowego produktu może być nieuzasadnione, jeżeli zgubione wyposażenie było już intensywnie użytkowane.

Jak dokumentować wydawanie sprzętu BHP?

Dokładna ewidencja ogranicza ryzyko sporów i ułatwia kontrolowanie stanu wyposażenia.

Dokumentacja może obejmować:

• nazwę i rodzaj produktu,
• model, rozmiar lub numer seryjny,
• datę wydania,
• stan sprzętu w chwili przekazania,
• przewidywany okres użytkowania,
• datę zwrotu lub wymiany,
• przyczynę wycofania z użytkowania,
• podpis pracownika lub potwierdzenie elektroniczne.

W przypadku droższego wyposażenia warto przechowywać także instrukcje producenta, protokoły kontroli oraz informacje o przeprowadzonych przeglądach.

Kto ostatecznie ponosi koszt wymiany sprzętu BHP?

Jeżeli sprzęt zużył się w sposób naturalny, został uszkodzony podczas prawidłowego wykonywania pracy albo utracił swoje właściwości ochronne bez winy pracownika, koszt jego wymiany ponosi pracodawca.

Pracownik może zostać obciążony odpowiedzialnością, gdy szkoda powstała wskutek jego zawinionego działania, zaniedbania albo niewłaściwego zabezpieczenia powierzonego wyposażenia. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Niezależnie od trwających ustaleń pracownik powinien otrzymać sprawny sprzęt zastępczy. Uszkodzony lub brakujący środek ochrony indywidualnej nie powinien być powodem wykonywania pracy bez wymaganej ochrony.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracownik zawsze odpowiada za zgubiony sprzęt BHP?

Nie. Odpowiedzialność zależy od okoliczności, stopnia winy pracownika oraz sposobu powierzenia wyposażenia.

Czy naturalnie zużyte rękawice robocze trzeba odkupić?

Nie. Zużycie wynikające z prawidłowego użytkowania stanowi koszt pracodawcy.

Czy pracodawca może od razu potrącić koszt sprzętu z pensji?

Nie powinien robić tego automatycznie. Najpierw należy ustalić okoliczności powstania szkody i odpowiedzialność pracownika.

Potrzebujesz środków ochrony indywidualnej lub odzieży roboczej? W ofercie Bezpieczna Odzież znajdziesz wyposażenie przeznaczone do różnych stanowisk pracy oraz zgodne z wymaganiami stawianymi pracodawcom.